YAYA house
Yaya House - Appartementtransformatie in Madrid Spanje
Een woning ontworpen rond haar bewoner
Yaya House, vrij vertaald als oma’s huis, is de bijzondere transformatie van een bestaand appartement op de bovenste verdieping van een gebouw in de wijk Chueca in Madrid.
De woning werd ontworpen voor de grootmoeder van de opdrachtgever en is volledig ontwikkeld vanuit haar persoonlijkheid, dagelijks gebruik en woonbehoeften. Het project werd ontworpen door de Spaanse architect Manuel Ocaña.
Maja Frackowiak, medeoprichter van CNCPT A, werkte destijds als architect bij zijn bureau en was gedurende het volledige ontwerp- en realisatieproces betrokken bij zowel het architectonisch ontwerp als het interieur.
Het resultaat is een uitgesproken persoonlijke woning waarin de bewoner niet alleen het uitgangspunt van het ontwerp vormt, maar letterlijk onderdeel wordt van de architectuur.
Â
Functie bepaalt de vorm van de ruimte
Een belangrijk uitgangspunt voor Yaya House was het specifieke protocol waarmee de indeling van de woning werd ontwikkeld.
In plaats van te beginnen met conventionele kamers en rechte wanden, werd eerst onderzocht welke functies en handelingen binnen iedere ruimte moesten plaatsvinden. De wanden werden vervolgens zo geplaatst dat zij deze functies zo direct mogelijk volgen.
De architectuur is daarmee het resultaat van het gebruik.
Dit principe is onder andere duidelijk zichtbaar bij de badkamer en slaapkamers. De begrenzingen van deze ruimtes volgen niet automatisch een standaard rechthoekige plattegrond, maar reageren op de specifieke functies waarvoor de ruimte nodig is.
De bijzondere geometrie is daardoor geen vormexperiment op zichzelf. Iedere afwijkende wandlijn heeft een functionele oorsprong.
Ontwerpen volgens een protocol
Door het ontwerp-protocol consequent door de gehele woning toe te passen ontstaat een onconventionele plattegrond.
Waar bij een traditionele woning de bewoner zich vaak moet aanpassen aan bestaande kamers, wordt dit principe bij Yaya House omgedraaid. De ruimte past zich aan de bewoner en het gebruik aan.
Functies, objecten en beweging bepalen hoeveel ruimte nodig is en waar de ruimtelijke begrenzingen worden geplaatst.
Hierdoor ontstaat een interieur waarin architectuur en dagelijks gebruik vrijwel direct met elkaar verbonden zijn. De vorm van de woning is niet vooraf opgelegd, maar groeit als het ware vanuit de activiteiten die er plaatsvinden.
De woning als portret van de bewoonster
De persoonlijke relatie tussen architectuur en bewoner gaat verder dan alleen de indeling.
De vloerafwerking vormt een portret van de grootmoeder voor wie de woning is ontworpen. Lijnen in het vloerontwerp lopen door de verschillende ruimtes van het appartement en komen uiteindelijk samen bij haar ogen in het portret.
Daarmee wordt de bewoonster letterlijk het middelpunt van haar eigen woning.
Het grafische concept verbindt de verschillende ruimtes en voegt tegelijkertijd een sterk persoonlijke laag toe aan het interieur. Architectuur, interieur en grafische vormgeving worden zo onderdeel van één integraal ontwerpconcept.
Een interieur als weerspiegeling van de bewoner
Yaya House laat zien hoe ver gebruikersgericht ontwerpen kan worden doorgevoerd.
De persoonlijkheid van de bewoonster is niet vertaald naar alleen kleuren, materialen of meubels. Haar manier van leven bepaalt de organisatie en geometrie van de woning zelf.
Op ruimtelijk niveau volgen de wanden de functies. Op grafisch niveau vormt haar portret het uitgangspunt voor de vloer.
Hierdoor ontstaat geen generiek appartement waarin later een persoonlijke inrichting wordt geplaatst, maar een woning waarvan de architectuur vanaf het begin specifiek voor één persoon is ontwikkeld.
Bestaande en nieuwe lagen
Bij de transformatie werd ook zorgvuldig omgegaan met wat al in de bestaande woning aanwezig was.
Onderdelen en materialen werden waar mogelijk behouden of opnieuw gebruikt. De bestaande woning hoefde daardoor niet volledig te worden uitgewist om plaats te maken voor een nieuw interieur.
Bestaande en nieuwe elementen vormen samen verschillende lagen binnen het ontwerp. Daarmee krijgt de woning niet alleen een nieuwe identiteit, maar blijft ook een relatie bestaan met haar geschiedenis.
Hergebruik wordt zo onderdeel van een bredere ontwerpbenadering waarin bestaande kwaliteiten opnieuw worden geïnterpreteerd.
Architectuur die blijft veranderen
Het oorspronkelijke ontwerpconcept beschouwt de woning niet als een statisch eindproduct.
Een woning wordt gedurende haar levensduur gebruikt, aangepast en opnieuw geïnterpreteerd door verschillende bewoners. Iedere ingreep kan daarbij nieuwe sporen achterlaten.
Yaya House voegt bewust een nieuwe, sterk persoonlijke laag toe aan het bestaande appartement. De architectuur vertelt daarmee iets over de persoon voor wie de woning op dat moment is ontworpen, zonder de volledige geschiedenis van het gebouw uit te wissen.
Deze gedachte maakt de transformatie meer dan een esthetische renovatie. Het project onderzoekt de relatie tussen bewoner, gebruik, tijd en architectuur.
Van Madrid naar CNCPT A
Yaya House is geen project van CNCPT A, maar behoort tot het eerdere internationale werk van medeoprichter Maja Frackowiak.
Tijdens haar periode bij Manuel Ocaña werkte zij als architect gedurende het volledige ontwerp- en realisatieproces aan zowel de architectuur als het interieur.
De manier waarop binnen Yaya House vanuit de gebruiker en een sterk concept wordt ontworpen, sluit nauw aan op de ontwerpbenadering die Maja later heeft ingebracht bij CNCPT A.
Ook binnen CNCPT A vormt de gebruiker een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerpproces. Niet alleen de vraag welke ruimtes nodig zijn staat centraal, maar vooral hoe mensen deze ruimtes daadwerkelijk gebruiken en beleven.
Projectgegevens
Project: Yaya House
Locatie: Chueca, Madrid, Spanje
Opdrachtgever: Particulier
Programma: Transformatie en herinrichting van de woonruimtes van een bestaand appartement
Gebouwtype: Appartement
Type project: Renovatie en transformatie
Ontwerpstijl: Conceptueel en gebruikersgericht
Hoofdarchitect: Manuel Ocaña
Rol Maja Frackowiak: Architect
Werkzaamheden Maja Frackowiak: Architectonisch ontwerp en interieurontwerp gedurende het volledige ontwerp- en realisatieproces
Duurzaamheid: Behoud en hergebruik van bestaande onderdelen en materialen
Status: Gerealiseerd
Relatie met CNCPT A: Eerder werk van Maja Frackowiak, medeoprichter van CNCPT A
Samenwerking met
Yaya House werd ontworpen onder leiding van de Spaanse architect Manuel Ocaña.
Maja Frackowiak werkte destijds als architect bij zijn bureau en was gedurende het volledige ontwerp- en realisatieproces betrokken bij het architectonisch ontwerp en het interieur.
CNCPT A bestond ten tijde van dit project nog niet en was niet betrokken bij het project.
Kenmerken
Projecttype: Renovatie en transformatie
Gebouwtype: Appartement
Locatie: Chueca, Madrid
Opdrachtgever: Particulier
Hoofdarchitect: Manuel Ocaña
Rol Maja Frackowiak: Architect
Werkzaamheden: Architectonisch ontwerp en interieurontwerp
Ontwerpbenadering: Conceptueel, persoonlijk en sterk gebruikersgericht
Ontwerpprincipe: Wanden en ruimtelijke begrenzingen volgen rechtstreeks uit de functies in de woning
Interieurconcept: Vloerafwerking met een portret van de bewoonster, waarbij lijnen vanuit de woning samenkomen in haar ogen
Duurzaamheid: Behoud en hergebruik van bestaande elementen en materialen
Bijzonderheden: Onconventionele geometrie als direct gevolg van het functionele ontwerp-protocol
Status: Gerealiseerd
Veelgestelde vragen
Wat is Yaya House?
Yaya House is de transformatie van een bestaand appartement in de wijk Chueca in Madrid. De woning werd volledig ontworpen rondom de grootmoeder voor wie het appartement bestemd was.
Wie ontwierp Yaya House?
Het project werd ontworpen door de Spaanse architect Manuel Ocaña. Maja Frackowiak werkte destijds als architect bij zijn bureau en was gedurende het volledige ontwerp- en realisatieproces betrokken.
Wat is het ontwerp-protocol van Yaya House?
Het protocol gaat uit van een directe relatie tussen functie en ruimte. In plaats van standaard kamers te ontwerpen, volgen de wanden de functies waarvoor de ruimtes nodig zijn. Hierdoor ontstaat de karakteristieke geometrie van onder andere de badkamer en slaapkamers.
Waarom zijn de wanden niet allemaal recht en haaks geplaatst?
De afwijkende vormen zijn geen esthetisch doel op zichzelf. De positie van de wanden volgt uit het gebruik van de ruimte. De benodigde functies bepalen daarmee de uiteindelijke vorm van de plattegrond.
Waarom is een portret in de vloer verwerkt?
De woning is volledig rondom de grootmoeder als bewoner ontworpen. Haar portret vormt daarom letterlijk onderdeel van het interieur. Lijnen in het vloerontwerp lopen door de woning en komen samen bij haar ogen in het portret.
Welke rol had Maja Frackowiak?
Maja werkte als architect aan zowel het architectonisch ontwerp als het interieur en was gedurende het gehele ontwerp- en realisatieproces betrokken.
Is Yaya House een project van CNCPT A?
Nee. Yaya House werd gerealiseerd voordat CNCPT A werd opgericht. Het project wordt binnen het portfolio getoond als eerder werk van Maja Frackowiak en als onderdeel van de internationale ontwerpachtergrond van CNCPT A.
Speelde hergebruik een rol in het ontwerp?
Ja. Bestaande onderdelen en materialen werden waar mogelijk behouden en hergebruikt. Hierdoor konden bestaande en nieuwe lagen onderdeel worden van hetzelfde interieur.
Ontwerpvisie
Architectuur hoeft niet te beginnen bij de vorm van een ruimte. Wanneer gebruik, beweging en persoonlijkheid het uitgangspunt vormen, kan de vorm juist het resultaat worden. Yaya House laat zien hoe een consequent ontwerpprincipe kan leiden tot een woning die volledig rondom één specifieke bewoner is ontwikkeld.
Interesse in het transformeren van een bestaande woning?
Iedere bewoner gebruikt een woning anders. Daarom begint een goed ontwerp voor CNCPT A niet bij een standaard indeling, maar bij de mensen die er dagelijks wonen.
Bij renovaties en woningtransformaties onderzoeken we hoe bestaande kwaliteiten, nieuwe woonwensen, architectuur en interieur kunnen worden samengebracht tot een persoonlijk ontwerp dat daadwerkelijk aansluit op het dagelijks gebruik.
